GIỚI THIỆU THI PHẨM “CẬP
BẾN BẢY MƯƠI”
Tác giả Kỳ Hải – Phan
Đình Ngân
Huế, Mùa Thu 2015
CẬP BẾN BẢY MƯƠI với 152
bài thơ đường luật, trong đó có 34 bài thơ họa của các bạn thơ (được sắp xếp
theo trình tự thời gian gửi về tác giả) và 118 bài thơ của tác giả, gồm 5
phần:
1>Mừng 70 Xuân lập nước
2>Cập Bến Bảy Mươi
với những bài thơ họa của nhiều bạn thơ
3>Tản mãn cùng Tôi
4>Thơ phụng họa của
tác giả
5>Thơ được phổ nhạc
Có thể nói, thơ là tri âm
tri kỷ của tôi – Kỳ Hải. Thơ là môt phần
đời sống tinh thần quan trọng của tôi.
Là dân làm thơ không
chuyên, cũng như bao nhà thơ khác, mỗi đứa con tinh thần được ra đời đâu dám
mong có nhiều bạn đọc tìm về:
Thơ tôi rao bán mấy nay
Chưa ai mua hết, tôi bày
ra mua…
Tôi vẫn giữ được thói
quen: trong khi vừa tìm đọc và thưởng thức thơ của các thi sĩ, của các bạn thơ,
thì vừa đam mê chiêm ngưỡng thơ của bản thân mình vậy. Tôi như vừa là kẻ thả
thơ lên bầu trời cao mênh mông rồi chính là người nhặt thơ mình về lại mặt đất
rộng lớn để ở mọi nơi mọi lúc trong tâm hồn tôi luôn có thơ.
Khi thả đôi vần hòa nghĩa
tử
Lúc xe vài tứ quyện ân
sinh. (trích bài “Khi đời có thơ”)
Hay, nhiều khi tôi hình
dung thơ trong dòng trôi dạt dào và vô định của sông suối bao la, trong muôn
thanh âm ồn ã và câm lặng từ nơi bến bãi, rồi ở đó, tôi đã viết:
Chắp nối dòng trôi bờ vực
suối
Góp gom chuỗi lặng bến xe
tàu
Để nên mạch chảy theo năm
tháng
Tràn xuống bể thơ ngập
sắc màu. (trích bài “Ta và Thơ”)
Thơ tôi kể về những gian truân vất vả trong đời sống mọi người, khi thì do
thiên tai hạn hán:
Vạt gió phơn cào phía bãi giang
Nắng xanh đổ rát cả rừng hoang
Sông mùa nước kiệt đìu hiu quá
Xao xác trưa hè nỗi ngổn ngang (trích bài ”Sông mùa nước cạn”)
Với bao gian nan về giao thông đi lại ngược xuôi trên những miền bãi ngang thường
gặp, như:
Đi sang xóm dưới gai đầy động
Sải ngược làng trên cát xếp đồi (trích bài ”Con đường đã mở”)
Và cả khi lao đao bởi sản xuất kinh doanh còn nhiều bất lợi:
Nghề nông, nghề biển... bao dầu dãi
Làm gốm, ươm tơ... mấy chống chèo (trích bài ”Truyền thuyết Ca trù Cổ Đạm”)
Việc nghèo đói chưa dứt, sự phát triển thiếu bền vững ó đâu đó trên những
vùng sâu, vùng xa được chia sẻ trong thơ:
Trên nền đá núi không manh trải
Dưới khoảng đêm rừng chẳng bếp soi
Trẻ nhỏ lang thang mơ lớp học
Người già bệnh tật mộng nơi coi
Bao giờ nghèo đói còn đeo đuổi
Thì nỗi cơ hàn chẳng kịp vơi... (trích bài ”Mái lá lắt lay”)
Cũng không thể phủ định, hôm nay, đâu đó vẫn đang còn thiếu lòng kiên định
và len lỏi tính cơ hội:
Chim bằng thấm mỏi bay về núi
Lũ nhái thừa cơ uốn cọng rều (trích bài ”Chiều mờ”)
Dựng ghét bài thương vài tứ viết
Thay đen đổi trắng mấy câu lời
Tranh danh tích lợi đâu là đủ
Dấu mẹo bày mưu mấy mới thôi. (trích bài ”Trò gian chính trị”)
Tuy nhiên, ánh sáng vẫn luôn đầy ắp trên bầu trời. Những năm gần đây, quanh
ta đã có sự đổi mới căn bản để hy vọng sẽ ổn định đời sống:
Bây giờ có được con đường mở
Xã biển quê tôi sẽ đổi đời. (trích bài ”Con đường đã mở”)
Và
Đất nước mừng năm thứ Bốn Mươi
Bắc Nam thống nhất – hết chia đôi
Việt Nam vững bước trên đường mới
Vươn tới tương lai mãi sáng tươi. (trích bài ”Thời gian đỏ”)
Thơ tôi nói về người thân – theo cách viết hướng nội, như bố mẹ, anh em, vợ
chồng, con cháu:
Ngẫm sự: Mẹ Cha chỉ có một
Trọn đời giành tất cả cho ta. (trích bài ”Ngẫm sự”)
Và
Chú đã đầu quân lính Cụ Hồ
Vào mùa lúa trổ tiết sang
Thu
Ra quân Chú lại về thôn
xã
Trọn áo nâu sồng trải
nắng mưa. (trích bài “Người em bộ đội”)
Và
Giản dị dịu hiền thân lúa
nước
Chân thành mộc mạc nhánh
sim đồi
Bên Mình yên ấm và vui –
khỏe
Nên một gia phong thỏa
mộng đời. (trích bài thơ tự họa “Mình thương”)
Và
Các Cháu giờ đây lớn thật
rồi
Hồn nhiên trong sáng tuổi
niên thời
Tuổi thơ học tập và rèn
luyện
Hướng tới tương lai xứng
với đời. (trích bài thơ tự họa “Cháu
yêu”)
Bên cạnh đó, tôi đã nhân
cách hóa những con giáp gần gũi với cuộc sống thường niên:
Nào là “con Mão” từ trong
bài “Con mèo mướp”:
Có lúc thi tài leo cột
bỡn
Đôi khi đọ sức vọt trần
chơi
Coi chừng bọn nhắt sờ xơ
mép
Cảnh báo sói con gặm cụt
đuôi.
Nào là “con Dần”, trích
trong bài “Cọp giấy”:
Cháy sém ngày thơ lông cứ
đốm
Mài rèn thuở nhỏ vuốt
càng tôi
Thương thay mãnh hổ không
rừng rú
Họa lắm còn tranh vẽ để
chơi.
Nào là “con Dậu”, (trích
trong bài “Nhắn chú gà choai”) thì:
Đôi khi cúng tế ngồi bàn thượng
Thi thoảng đỏ đen chọi sới xa
Đẳng cấp khác nhau qua tiếng gáy
Cần gì đấm đá nát xương da.
Nào là "con Thân" (trích trong bài "Thương con khỉ
nhỏ"):
Cành cao chẳng sợ leo sưng bụng
Dốc đứng nào lo trượt bể gan
Bắt chước vì chương trình lập sẵn
Ngu ngơ bởi thực tế nghèo nàn.
Là "con Tuất", trích trong bài "Con Cún trông nhà"
Lạ đến canh chừng giương mắt sủa
Quen sang hớn hở vẫy đuôi cà
Trung thành với chủ dù nghèo – vượng
Gắn bó theo nhà mặc cận – xa.
Có cả "con Ngọ" đã vào thơ, từ trong bài " Vịnh năm Ngựa 2014":
Ngựa thuần mấy bận quên đường cũ
Ngựa chứng bao lần mộng lối hoang
Ngựa đã thắng cương vào thế cuộc
Ngựa tràn khát vọng đỉnh vinh quang.
Không chỉ nhân cách hóa các con vật, mà đến những đồ vật, sông núi, trăng
sao, gió mây, cây cỏ... cũng có trong thơ tôi với mong muốn mô tả nội tâm sống
động muôn vẻ của chúng theo phong cách hướng ngoại vậy.
Như là đời những chiếc lá mỏng manh trong bài "Đời lá" để
cảm nhận sắc lá hóa đời:
Lá trọn đời chăm lo nhựa trắng
Lá từng ngày khát vọng trời xanh
Lá vàng thanh thản rơi về cội
Lá để lại cây trái tím lành.
Hay quan sát "Mùa lá bàng đỏ" để chiêm nghiệm cái nét cội
nguồn:
Lá vợi trên nhành rơi xuống gốc
Xuân tràn trước ngõ lướt qua Đông
Đời như chiếc lá bên trời ấy
Cháy hết thời xanh mới rực hồng.
Hoặc là qua bài "Hồn đá" trong thơ tôi, viết về một nét
thanh tao bất khuất:
Bao dung tự tại vươn thành núi
Thoáng đãng kiêu hùng vững vách non
Chuyển núi, dời ngàn cam đổi dạng
Nhưng hồn vẫn giữ tấm keo sơn.
Và rồi có cả mùa xoan về trong bài "Xoan vào hạ" để ghi lại một chút
bâng khuâng :
Phất phơ gió thoảng hương dìu dịu
Lãng đãng nắng xe cánh tím tươi
Mỗi khi giao cảm xoan vào hạ
Chợt nhớ bao lần Xuân tím trôi.
Cả những vầng trăng luôn biến đổi theo thời gian, trích từ bài "Trăng hẹn" :
Trước tháng dầu non mà chẳng nhạt
Sang tuần mặc khuyết đã không sờn
Đến hẹn lại về không lỗi hẹn
Ngàn năm tròn khuyết vẫn keo sơn
Và có những giây phút đứng trước cơn sóng tự nhiên cho ta cái phiêu lãng, trích
ở bài "Sóng thu"
Đã mấy mùa pha sương đội nắng
Từng bao bận lội suối chao ghành
Sóng Thu xao động tình phiêu lãng
Ở phía dòng trôi bóng rặng xanh.
Và có những cơn "Sóng tình" ngỡ như lăn tăn, cuồn cuộn làm
rộn bước đời ta ngay cả khi tưởng chừng như tĩnh lặng:
Lăn tăn, sóng sánh ngày mưa tạnh
Cuồn cuộn, trào dâng tháng lũ trôi
Dẫu khi triều đã sâu về biển
Sóng vẫn còn lưu dấu những thời.
Trong thơ tôi còn có những nét riêng của người làm thơ khi được chung vui uống
rượu với bầu bạn, như thể rằng:
Khoái chí liêu xiêu bay với gió
Sầu lòng ngất ngưởng liệng cùng mây (theo bài "Tỉnh -
say") :
Hoặc, từ bài "Thơ và rượu" để chia sẻ :
Không danh, chẳng lợi vui thơ rượu
Ắp rượu, đầy thơ thú đất trời
Đáng chi lũ uống chùng ăn xổi
Tàn trước rượu thơ hết thảy rồi.
Hoặc cùng thú chơi cờ ở tuổi cao niên, trong bài "Cuộc cờ chưa
kết" :
Chốt một tìm cơ lên giữa khích
Tịnh đôi tính nước ém biên chơi
Pháo gầm dâng trước rà xe tiến
Ngựa hí sang ngang cản pháo lùi
Tiến thủ đôi bên chưa thắng bại
Trời khuya đã sập ngõ lâu rồi.
Thơ tôi đã viết về các mùa Xuân – Hạ - Thu – Đông theo những sắc màu chung
và riêng
Khi mùa Xuân sang (trích bài "Xuân Sang"), giữa vô vàn chim
muông, cỏ hoa tươi mới:
Cau xanh trước ngõ bung hương thoảng
Đào thắm trong vườn ươm nụ tươi
Lảnh lót chuông chùa ngân phía núi
Dập dìu cánh én liệng lưng trời
Mai nay khép lại Đông tê tái
Mở cửa đón ngày Xuân mới tươi.
Khi mùa Xuân về thì mầm hy vọng nhú lên, tinh thần sảng khoái thêm,
để :
Dốc đứng đèo cao nào nản chí
Sông sâu vực thẳm chẳng chùn chân
Ất Mùi ước vọng luồng sinh khí
Hạnh phúc – An bình – Vận hội hanh (Trích bài "Bức tranh Dê
2015 ")
Và khi đón thêm một mùa Xuân mới thì cũng chính là ta đã vợi đi một mùa
Đông cũ, để nhận ra rằng từ trong mùa Đông ấy đã chớm mở mùa Xuân mai nay:
Lạc chốn giao hòa Đông chớm Xuân
Bên trời man mác sóng giai âm
Mùa đi tuổi ở quên ngày lão
Trái vợi nhánh còn nhớ tuổi mầm (trích bài ”Đông chớm Xuân”)
Với nghề nghiệp, tôi cảm thức đôi điều về cái thần, cái nền của bảng đen
phấn trắng :
Bảng sắc thâm đen cho nét chữ
Phấn màu bạc trắng để niêm dòng
Nơi đây tụ hội bao tri thức
Chốn ấy mở mang những tấm lòng. (trích bài "Phấn trắng bảng đen")
Cũng như càng hiểu cái cốt, cái chất của người thầy dạy học là ở cái tâm
can:
Đạt phận "trung tâm" là kẻ học
Nên danh "điểm tựa" ở tâm can
Tâm trong để lái đò về bến
Can vững mà ươm trái chín cành. (trích bài "Người thầy")
Và khi ngẫm về cái sự đời, tôi đã có những trải nghiệm vào thơ:
Chớ bực hoài lời phê phản bác
Đừng vui mãi khúc nhạc hoan ca
Đôi khi kẻ lạ giờ thành bạn
Có lúc đường gần nay hóa xa. (trích từ bài "Ngẫm sự")
Tôi đã cảm nhận một điều rằng : ở lứa tuổi 70 - "xưa nay
hiếm" thì "Cảnh nhàn" thực sự đạt tới đỉnh cao - hơn mọi bậc tuổi
lão nào hết, vi còn:
Nghe nhạc đôi dòng khi phấn khích
Họa thơ dăm vận lúc thăng hoa
Đã qua phố mạc thời ban sớm
Từng trải làng quê buổi bóng tà...
Và khi đó, mình ngỡ như được rạo rực trong đời sống không vướng bụi trần, ắp
đầy thơ mộng :
Ân tình cuộc sống ngời tâm thức
Nơi chốn thế gian cũng Niết Bàn. (Trích theo bài "Ân tình-ĐINHNGAN").
Cũng như :
Lối phố bàng lay bay trút lá
Vườn quê đào lú nhú đơm bông
Sáu Chín Đông qua, Xuân ở lại
Để mà yêu dấu để mà mong. (trích bài "Sáu Chín Đông qua")
Vâng, một vài nét bộc bạch để "Tản mãn cùng Tôi" là thế.
Trở về với bài thơ xướng "Cập Bến Bảy Mươi" mà tôi đã lấy làm
tên cho thi phẩm này
để trích 2 câu mở và 2 câu kết trong bài, rằng:
Xuân nay Cập Bến Bảy Mươi rồi
Ngẫm lại từng qua mấy thế thời...
Vun đắp niềm tin và khát vọng
Thung dung viết tiếp những trang đời.
Tôi chân thành cám ơn và nâng niu những bài thơ họa từ các bạn thơ gửi tới
tặng tôi nhân dịp vào tuổi Bảy Mươi. Tôi xin hẹn, nếu có thể, sẽ giành thời
gian chia sẻ với bạn đọc về những cảm xúc của mình trước những bài thơ họa từ
các bạn thơ mà tôi đã nhận được đã được xuất bản trong thi phẩm này
Và cuối cùng, tôi xin trích dẫn QĐ của NXB để khép lại bài giới thiệu thi
phẩm CBBM:
Ý
kiến của BTV NXB:
>Tóm
tắt nội dung bản thảo: “Cảm xúc và tinh thần yêu đời, yêu quê hương đất
nước của tác giả vào tuổi Bảy mươi.”
>
Ý kiến đề xuất: “Bản thảo có nội dung tốt, đề nghị Giám đốc cấp phép để
in”. Phan Lê Hạnh Nhơn.
Ý
kiến Trưởng ban biên tập:
Đề
tài đã được CXB xác nhận số 1908-2015/CXB1DH/06-73/ThuH
Theo
QĐ số 84/QĐ-NXBTH, Thừa Thiên Huế, ngày 28 – 7 – 2015, Giám đốc Nguyễn Duy Tờ
